Menu

De rol van chakra’s in yoga

Het thema van de yogales op woensdag is chakra’s. Dit woord, dat in het Sanskriet wiel of schijf betekent, zijn energieknooppunten in je lichaam. Dat wil zeggen, in je energetische lichaam. Hiervoor is wat meer uitleg nodig.

De energie die leven mogelijk maakt, wordt in de yoga prana genoemd. Deze is overal. Binnen het menselijk lichaam verplaatst prana zich via energiekanalen (nadi’s). Deze zijn vergelijkbaar met de meridianen in de Chinese geneeskunde. Er zijn talloze nadi’s, maar de drie die langs onze wervelkolom lopen, zijn het belangrijkst: de Ida (vrouwelijk), Pingala (mannelijk) en Shushumna.

Chakra’s zijn knooppunten op de nadi’s, waar energie wordt opgewekt en herverdeeld. Ze worden vaak afgebeeld als trechters, en meer symbolisch als een soort lotusbloemen zoals in de afbeeldingen.

Chakra’s bevinden zich noch in de geest, noch in het cellichaam. Ze zijn wel voelbaar omdat er een nauwe relatie is met het zenuwstelsel. Er zijn veel chakra’s, waarvan zeven hoofdchakra’s het belangrijkst zijn. Deze bevinden zich in ons energielichaam, ter hoogte van de wervelkolom.

De chakra’s hebben verschillende dimensies. Ze hebben een relatie met de vijf Ayurvedische elementen, aarde, water, vuur, lucht en ruimte. Daarnaast hebben de chakra’s een relatie met onze organen en onze mentale kwaliteiten en toestand. Deze worden allemaal aangesproken tijdens de yogales.

Het wortelchakra (in de stuit) is verbonden met het element aarde. Materie, is de fysieke basis van het menselijke bestaan. Hier ligt je bestaanszekerheid en je oervertrouwen. Houdingen als de krijger en de boom benadrukken mentale kwaliteiten als standvastigheid en stabiliteit.

Het tweede chakra (heiligbeen) heeft een relatie met water. Het individu, dat vaste vorm kreeg in het eerste chakra, gaat hier bewegen: socialiseren en creëren. Het omvat kwaliteiten als soepelheid en flexibiliteit. Stroefheid in de omgang gaat vaak gepaard met stijfheid in de gewrichten.

Het derde chakra (solar plexus – lendenwervels) wordt overheerst door het vuur-element. Dit is de plek van onze wilskracht en ons ego. Vuur verwarmt, maar kan ook verwoesten. De kunst is om het aan te wakkeren waar nodig, en temperen als dat de uitdaging is. Boosheid komt vooral voort uit dit chakra.

Het hartchakra (borstwervels) heeft een relatie met lucht. In dit chakra wordt het zelf overstegen door onbaatzuchtige liefde, de ‘ander’ wordt belangrijker dan het ‘ik’. De behoefte om iets bij te dragen zonder eigenbelang gaan hier overheersen.

Het keelchakra (nekwervels) is verbonden met ruimte (Akash). Het vormt de brug tussen gevoel en verstand. Twijfel hoort bij het keelchakra. Klank speelt hier een vitale rol. Geluid is subtiel maar kan ook zeer krachtig zijn, en zelfs gebouwen laten instorten.

Het zogenaamde ‘derde oog’ (Ajna) is gekoppeld aan ons intellect (hersenen, specifiek de pijnappelklier). De belangrijkste nadi’s komen hier weer samen, de Ida, Pingala en Shushumna, en onze mannelijk-vrouwelijke dualiteit wordt hier opgeheven.

Het zevende chakra (kruin) wordt pas actief als alle andere chakra’s in balans zijn. Volgens de yogaleer brengt contact met dit chakra je ‘voorbij het wereldlijke’. Wat dat inhoudt, is zeer persoonlijk. Dit is het punt waar je (even) geen behoeften meer hebt, en het goed is zoals het is. Harish Johari besluit zijn bespreking van dit chakra met: ‘Bliss is cool’.

Je zou elk chakra kunnen zien als een mini-me, met een eigen karakter, een eigen kracht en eigen zwakten. Het is een terugkerende uitdaging om ze op een goede manier te voeden, en indien nodig te beteugelen. Yoga is daarvoor het uitgelezen instrument.

Om een lessenserie aan de chakra’s te wijden heeft verschillende voordelen. Het geeft een cyclische structuur, zodat het altijd mogelijk is om in te stappen. We beginnen bij de basis, en als alle chakra’s aan de orde zijn geweest, beginnen we van voren af aan. Net zoals de seizoenen altijd wisselen, en in vaste tempo en volgorde.

Lessen die aan hetzelfde chakra zijn gewijd, zullen daarbij altijd anders zijn dan de keer daarvoor. Zo zullen ook vaste deelnemers zich niet snel gaan vervelen.

Afbeeldingen: Pieter Weltevreden. Boven: het hartchakra. In tekst: De chakra’s en drie hoofdnadi’s.

Bron: Harish Johari 2000, Chakras. Energy Centers of Transformation, 170p.

Dit bericht zit in:

Tag: chakra’s, yoga

Categorie: Uncategorized